Opracowała: Łucja Sznaj

MOWA NARRACYJNA

 

Cykl zajęć z zakresu rozwijania mowy narracyjnej w grupie dzieci sześcioletnich. Obejmuje on realizację przewidzianej problematyki (bohater główny, miejsce i czas akcji, właściwości bohatera, chronologia zdarzeń) na podstawie wybranej literatury dziecięcej i dostosowanej do treści programowych dla wybranej grupy wiekowej.

Jako nauczycielka przedszkola z wieloletnim stażem podejmuję w swojej pracy realizację różnorodnych programów i przedsięwzięć. Przykładem może być opracowanie i realizacja innowacji pedagogicznej w formie cyklu zajęć, których celem jest rozwijanie mowy narracyjnej u dzieci sześcioletnich. Cykl zajęć obejmuje realizację przewidzianej problematyki (bohater główny, miejsce i czas akcji, właściwości bohatera, chronologia zdarzeń) na podstawie wybranej literatury dziecięcej i dostosowanej do treści programowych dla wybranej grupy wiekowej. Opracowane przeze mnie scenariusze zajęć przekazałam koleżankom z pracy a także innym nauczycielkom, które uczestniczyły w prowadzonych przeze mnie zajęciach w ramach zespołu samokształceniowego. Ponieważ, utrzymuję kontakt z nauczycielami uczącymi w klasach 1-3, wiem, że dzieci uczestniczące w tych zajęciach wykazywały zdecydowanie lepszą umiejętność interpretacji opracowywanych lektur szkolnych, przez udzielanie płynniejszych wypowiedzi wskazujących na znajomość poszczególnych elementów narracji.

 

 

K O N S P E K T

 

Zajęć z rozwijania mowy narracyjnej w grupie dzieci sześcioletnich.

 

Opracowany problem (temat): bohater główny, inni bohaterowie, chronologia przygód.

 

CELE:

-       Zapoznanie dzieci z utworem Anny Świerczyńskiej „O wesołej Ludwiczce”;

-       Przenoszenie aktywności dzieci z płaszczyzny percepcyjnej na wyobrażeniową, ruchową, słowną poprzez odkrywanie w prezentowanym utworze i innych utworach właściwości bohaterów ich przygód z innymi bohaterami w znanych bajkach, opowiadaniach;

-       Rozwijanie ekspresji słownej, ruchowej, wyobrażeniowej dziecka;

-       Wywołanie przeżyć estetycznych i emocjonalnych;

-       Wdrażanie do przestrzeganie kolejności indywidualnych wypowiedzi.

 

Formy pracy: praca w całej grupie.

 

Metody: słowna: opowiadanie nauczycielki

              Ruchowa: zabawa ruchowa

              Oglądowa: teatrzyk

 

Pomoce: Kukiełki, marionetki, domek zająca, strach na wróble, ślimaka, króla z piernika, stół z zastawą stołową, drzewo dębowe, paprocie naturalne, kolorowa bibuła, kolorowe sylwety różnych bohaterów.

 

Przebieg:

 

I.               DEMONSTRACJ

1.     Prezentacja opowiadania.

2.     Rozmowa z dzieckiem:

-       Jak sądzicie, który z bohaterów jest najważniejszy? Dlaczego tak uważasz?

-       Z kim Ludwiczka przezywała swoje przygody?

-       Która z przygód waszym zdaniem była najciekawsza?

-       Jaka pierwsza przygoda przydarzyła się Ludwiczce? A potem? (odpowiedziom towarzyszy ustawianie kukiełek, marionetek w odpowiedniej kolejności).

-       Jak była Ludwiczka?

-       Czy to samo można powiedzieć o królu z piernika?

-       Który z bohaterów zaprosilibyście do przedszkola?

 

II.             EKSTRAPOLACJA

 

-       Pomyślcie – czy znacie z innych bajek, opowiadań bohatera, który był zawsze tak radosny i wesoły?

-       Ludwiczka przeżyła swe przygody z zajączkiem, strachem na wróble....

A z kim przeżyli swoje przygody bohaterowie innych bajek? (wypowiedzi dzieci krótkie np. Maja z Guciem, Bolek i Lolek). Nauczycielka dodatkowo inspiruje dzieci do wypowiedzi – a Czerwony Kapturek?, a Miś Uszatek?, z kim przeżywał przygody Kot w butach.

 

III.           ZABAWA

 

-       Zapraszamy was teraz do zabawy. Ale? Buzia milczy, pracują: główka, ręce, nogi;

-       Zamieńcie się w bohaterów bajek, którzy przezywali różne przygody z innymi bohaterami – a ja będę odgadywać.

 

IV.           DZIECIĘCE EGZEMPLIFIKACJE

 

-       Podejdźcie do stolika i wybierzcie sylwety, które będą bohaterami waszej bajki, takiej, jakiej jeszcze nikt nie słyszał;

-       Mylimy, jakie to przygody mogłyby wydarzyć się naszym bohaterom;

-       Dzieci opowiadają przygody.

 

V.             OCENA

 

-       Ocena naastępuje po każdej wypowiedzi;

-       Jakie przygody przezywał bohater Manueli, a jak wy sądzicie, czy Manuela pamiętała o słowach zaczynających i kończących bajkę?

-       A jaki ciekawe przygody przeżywała sarenka z opowiadania Tomka;

-       A może ktoś wymyślił jeszcze ciekawsze?

-       Czy możemy brawami wynagrodzić Anię za jej bajkę.

Po kolejnym opowiadaniu dziecka nauczycielka pyta:

-       Jaki bohater w opowiadaniu Witka jest najważniejszy?

-       Dlaczego tak sądzisz?

-       Rzeczywiście żabka miała najwięcej przygód i takie były bardzo ciekawe.

Kolejne wypowiedzi można skomentować tylko brawami.

 

Wszystkie wymyślone przez was bajki były bardzo

 

K O N S P E K T

 

Zajęć z rozwijania mowy narracyjnej w grupie dzieci sześcioletnich.

 

Opracowany problem: Bohater główny, inni bohaterowie, chronologia przygód.

 

Pomoce:

 Sylwety bohaterów prezentowanej baśni, 1 opaska z sylwetą „Złota gąska”, zabawki z kącika zabaw, adapter, płyta „Akademia Pana Kleksa” – nagranie „Kosmiczny Prolog”, baśń „Złota Gąska” Jakuba i Wilhelma Grimm (fragmenty).

 

Przebieg:

 

I. DEMONSTRACJA

 

  1. Zaproszenie dzieci do baśni, nauczyciel zarzuca chustę na plecy...

-       W zimowe wieczory babuleńka siada pod ciepłym piecem, w piecu wesoło trzaska ogień, a za oknem pada śnieg, dmucha wiatr, ciemne chmury przetaczają się po niebie... Oj, jak dobrze posłuchać babuni, jej baśni, długiej i ciekawej...

 

  1. Prezentacji baśni, podczas której nauczyciel odkrywa kolejne sylwety bohaterów (przypięte przed zajęciem na tablicy strona białą).

 

  1. Rozmowa:

-       Jak sądzicie, który z bohaterów jest najważniejszy? Dlaczego tak uważasz? Jak zaznaczymy na tablicy, że Janek to bohater główny? (propozycje dzieci).

-       Z kim Janek przezywał swoje przygody?

-       Która z przygód naszym zadaniem była najciekawsza?

-       Jaka pierwsza przygoda przydarzyła się Jankowi? A potem ( odpowiedziom towarzyszy układanie sylwet w odpowiedniej kolejności).

-       Jaką przygodą Janka zakończyłam opowieść?

-        Czy pamiętacie, jakimi słowami zaczęłam baśń babci – babuleńki? (było to bardzo dawno temu)

-       A może pamiętacie ostatnie słowa baśni? ( i żyli długo i szczęśliwie).

 

II. EKSTRAPOLACJA

 

W bajce babci Janek przezywa swe przygody z ... (dzieci kolejno wymieniają bohaterów). A z kim przeżywali swe przygody bohaterowie z innych bajek z tych, które znacie? (wypowiedzi dzieci krótkie, ogólne, niezbyt drobiazgowe, np. Dartanian z Julią,
z muszkieterami i Czarnym Wąsikiem, Maja z Guciem, z biedronką, Bolek z Lolkiem).

Nie chodzi tu opowiadanie całej treści przygody bohatera. Nauczycielka dodatkowo inspiruje dzieci do wypowiedzi – a Czerwony Kapturek, z kim miał swe przygody? A Miś Uszatek, czy pamiętacie? Ale pewno nie pamiętacie, z kim miał przygody Cezar.... Pamiętacie!!!

 

III. ZABAWA

 

         Nauczycielka wykorzystuje treść baśni bal bohaterów, charakterystyczny dla każdej z postaci taniec np. inaczej tańczy Janek, inaczej córka karczmarza, król, królowa itp.

-       Czy słyszycie muzyka... jesteśmy na balu u króla i każdy z zaproszonych gości tańczy taj jak umie! Po chwili muzyka milknie, a nauczycielka jednemu z dzieci wkłada opaskę „Zaczarowanej Gąski.

-       O jej, na balu pojawia się Złota Gąska, już ja Ala schwyciła i biegnie, a co się dzieje z pozostałymi gośćmi króla?

(Dzieci „ przyklejają się do Ali, biegną za nią gęsiego, dokładnie tak, jak mógłby biegnąć bohater, którego przedtem przedstawiały).

Ponowne powtórzenie zabawy.

-       O! Znów muzyka, królewska kapela nie różuje, A i Gąska znikła. Goście się dalej.

Muzyka cichnie, tym razem bez słów nauczycielka zakłada innemu dziecku opaskę.

    Co się dzieje z gośćmi? Krzyś z opaską „Zaczarowana Gąska” biegnie po sali, a za nim dzieci gęsiego, zwracając uwagę na charakterystyczny dla ich bohatera bieg i sposób poruszania się.

 

  1. EGZEMPLIFIKACJA

 

A teraz każdy z was będzie taką babcią – babuleńką.... Już was zaczarowałam. Wybierzcie sobie zabawkę, jaką chcecie – to będzie wasz bohater. Pomylcie, co tez ciekawego mogłoby się mu wydarzyć? A może któraś babcia nam opowie? (dzieci wybierają dowolną zabawkę , siadają na dowolnym miejscu sali, ochotnicy opowiadają swe werbalne kompozycje).

 

  1. OCENA

 

Ocena następuje bezpośrednio po każdej wypowiedzi.

-       ach! Jakie ciekawe przygody przezywał miś w opowiadaniu Małgosi?

A może ktoś wymyślił jeszcze ciekawsze?

Czy możemy brawami wynagrodzić Małgosię za jej bajkę? Dlaczego?

Jakimi słowami zaczęła się bajka? Jakimi zakończyła? Tak, jesteśmy z Małgosi bardzo dumni, że nie zapomniała o słowach, które kończą bajkę, brawo!

Po kolejnym opowiadaniu dziecka nauczycielka pyta:

-       Jaki bohater w opowiadaniu Antosia jest najważniejszy? Dlaczego tak sądzicie?

Rzeczywiście samochód miał najwięcej przygód i takie były one ciekawe.

Czy pamiętacie, która przygoda wydarzyła się na końcu, a która na początku?

Czy Antoś pamiętał o słowach zaczynających baśń?.. kończących baśń?

Brawo! (brawa dzieci).

Kolejne wypowiedzi można skomentować tylko brawami, ale jeśli zawierają opracowany problem, jeśli nie, rozmowa z dziećmi i również brawa za próbą ułożenia baśni.

 

KONSPEKT

 

 

Do zajęcia z zakresu rozwijania mowy narracyjnej prowadzonego w grupie dzieci 6 – letnich .

 

Op. Problem :  Właściwości bohatera jako  jeden z elementów narracji.

 

Temat :  Przygody  „ Czerwonego Kapturka ”

 

Cele :   

         

-        Zapoznanie z treścią baśni E.Szelburg-Zarembiny pt. „ Czerwony

Kapturek ”

-       Przeniesienie aktywności dzieci z płaszczyzny percepcyjnej na wyobrażeniową poprzez wyszukiwanie bohaterów głównych w znanych utworach.

-       Pobudzanie i pogłębianie przeżyć emocjonalnych poprzez percepcję utworu literackiego

-       Wyzwalanie różnych form ekspresji dziecięcej.

Pomoce:

-       Utwór Czerwony Kapturek ”  E.Szelburg-Zarembiny

-       Sylwety bohaterów prezentowanej baśni

-       Portret  E.Szelburg-Zarembiny

-       Książka oprawiona szarym papierem

-       Zabawki, sylwety z różnych znanych dzieciom baśni

Przebieg:

I.               DEMONSTRACJA

1.     Zaproszenie dzieci do wysłuchania baśni, przedstawienie autora, jego twórczości, pokaz książki z baśniami

2.     Kontemplacja baśni – zamkniemy oczy i spróbujemy zobaczyć jeszcze raz to wszystko co działo się w baśni.

3.     Rozmowa:

- Pomyślcie kto mógłby być narysowany na okładce  książki, żeby było wiadomo o czyich    przygodach jest ta książka ?

-       Jak sądzicie, który z bohaterów miał najwięcej przygód?

-       - Która przygoda wydarzyła się Czerwonemu Kapturkowi najpierw?

- A potem jaką przygodę przeżywał?

Podczas swoich wypowiedzi dzieci porządkują na tablicy sylwety bohaterów zgodnie z kolejnością przygód: Czerwony Kapturek, mama, wilk, babcia, kwiaty, leśniczy.

- Co wydarzyło się na końcu opowiadania?

- Czy pamiętacie jakimi słowami rozpoczęłam baśń ? (Za górami, za lasami, w małym domku pod lasem mieszkała sobie dziewczynka...)

- A może ktoś pamięta jakimi słowami zakończyłam baśń ? (...i tak się wszystko szczęśliwie skończyło.)

II.             EKSTRAPOLACJA

- W baśni E.Szelburg-Zarembiny przygody przydarzyły się Czerwonemu Kapturkowi: On miał ich najwięcej, był najważniejszym bohaterem. Pomyślcie czy w innych bajkach, tych które znacie, też występowali tacy najważniejsi bohaterowie ? (Dzieci podają nazwy bohaterów, nauczycielka może jeszcze dodatkowo zainspirować dzieci do przypomnienia sobie znanych bohaterów głównych np.: ... a w bajce „Zaczarowany ołówek’’, który z bohaterów jest najważniejszy ?  Dlaczego ?

III.           ZABAWA

 - Teraz każdy z was może być bohaterem, tym najważniejszym z tej bajki, którą chcecie. Spróbujcie pokazać przygody bohatera w taki sposób, abym mogła zgadnąć kim jesteście. Dzieci w milczeniu za pomocą ruchu przedstawiają wybranego przez siebie bohatera np.: Maja biega po łące, siada na kwiatach zbiera miód, ryba pływa w wodzie. Nauczycielka obserwuje zachowanie dzieci, z tajemniczą miną podchodzi do każdego z nich, próbuje odgadnąć, przy czym dość długo się zastanawia. Dziecko zaprzecza lub potwierdza rozwiązanie nauczycielki.

IV.           EGZEMPLIFIKACJE

Na stoliku leżą sylwety różnych bohaterów ze znanych i nieznanych dzieciom baśni.

- Popatrzcie ilu bohaterów tu leży, wybierzcie sobie tego, który według was jest najbardziej interesujący.  Jakie przygody mógłby on przeżyć

- Każdy z was poszuka sobie w sali miejsce gdzie będzie można usiąść i spokojnie wymyślić przygody.

V.             OCENA

Ocena następuje bezpośrednio po każdej wypowiedzi.